Afyon Lokumu

Lokum

Lokum Türkiye’ye özgü uluslararası düzeyde tanınmış önemli bir şekerli üründür.

“Rahat ul-hulküm” yani boğaz rahatlatan kelimesinden türeyen lokum, yaklaşık 15. yüzyıldan bu yana Anadolu'da bilinmektedir. 17. yüzyılda eski adı "Karahisar-ı Sahip" olan günümüz adıyla Afyonkarahisar'lı ustalar tarafından üretilen lokum daha sonraki yıllarda Padişah Fermanı ile İmparatorluk sınırları içinde de yaygınlaştırılmıştır. Bu lezzet ustalığı 500 yıldır ahilik müessesiyle ustadan kalfaya, kalfadan çırağa ilk günkü doğal lezzeti korunarak günümüze kadar gelmiştir.
 
18. Yüzyılda bir İngiliz turist tarafından İngiltere’ye götürülen Türk Lokumu Avrupa’da ‘Turkish Delight’ (Türk Keyfi)  olarak tanınmış ve böylece uluslararası şekercilik literatürüne de girmiştir. Yurtdışında Türk ismiyle özdeşleşerek şöhret bulmuş yegâne bir Türk gıda maddesidir.


AFYON LOKUMU
Lokumun en önemli ham maddesi olan şekerin, bölgenin kendine has iklim ve toprak yapısından dolayı şekerin hammaddesi olan şeker pancarının bölgede fazlaca üretilmesi yöre halkını lokum imalatına yönlendirmiştir. 1900’lü yıllarda Afyon’da ilk lokum imalathanesinde yetişen usta niteliği kazanmış girişimciler irili ufaklı 10’nun üzerinde yerel imalathane açmıştır.
 
Rafine şekerin icadıyla birlikte bölgesel üretim başlamış Afyonkarahisar’da Osmanlı döneminden beri yüzyılı aşkın süredir faaliyet gösteren Altınay Şekerlemenin kurucusu 1890-1901 yıllarında lokumu ilk kez Afyon Kaymağı (manda kaymağı) ile çeşnilendirerek meşhur Kaymaklı Afyon Lokumunu yapmıştır.
 
Türkiye’nin bir çok yerinde Geleneksel Türk Lokumu üretilse de hiçbiri geleneksel Afyon Lokumu’nun doku ve lezzetini taşımamaktadır. Afyon Lokumu; özel geleneksel tadı için gerçek bir ustalık ve üretim proseslerinin her aşamasında yerel usuller gerektiren, özde şeker, su, doğal mısır nişastası ve limon tuzu kitlesi gerektiğinde ve tercih edildiğinde çeşni maddeleri, kuru ve/veya kurutulmuş meyveler ve benzeri maddelerin ilavesiyle yöresel tekniğine uygun olarak hazırlanır. Küçük küp veya dikdörtgen şeklinde kesilen, tercihen üzerine Hindistan cevizi, Antep fıstığı vb. talaşı veya pudra şekeri sıvanan, kendine özgün tada ve kokuya sahiptir. Yüksek besin değerli, oldukça lezzetlidir. Afyon Lokumu’nun bu kadar nam salmasının ve tercih edilmesinin  ana sebebi ise Afyon lokumunun diğer lokumlara kıyasla, daha az şekerli; bundan dolayı da çok hafif olası eskilerin tabiri ile yedikçe içini baymamasıdır.
        Özellikle son 50 yıldır gıda sanayi sektöründe Afyon’un önemli sanayi kollarından biri olan lokumculuk günümüzde, geleneksel üretim yöntemleriyle birlikte modern üretim teknolojisini de kullanarak gıda sanayi içinde yer alan, üretiminde kullanılan hammaddeler, yardımcı maddeler ve ambalaj malzemeleri ile yan sanayisini de geliştiren önemli sektörlerden bir tanesi durumuna gelmiştir. Şehrin organize sanayi bölgesinde lokum üreticileri için ayrı bir bölge kurulmuş ve ‘Lokumcular Sitesi’ olarak adlandırılmıştır.
Türkiye’nin diğer tüm şehirlerinde üretilenden daha fazla lokum üretilen Afyon’da imalatı yapılan lokumunun yıllık ihracat miktarı 10 milyon doları bulmaktadır. İhracat yapılan ülkeler arasında Belçika, Almanya, Fransa gibi Avrupa ülkelerinin yanı sıra Arap ülkeleri Katar,Kuveyt, Cezayir,Libya, Kosova, Birleşik Arap Emirlikleri, Türkmenistan ve Azerbeycan bulunmaktadır.
 En çok tercih edilen Afyon Lokumu çeşitleri;
1-Sultan Manda Kaymaklı Lokum
2- Sultan Manda Kaymaklı Antep Fıstıklı Lokum
3- Sultan Çikolatalı Lokum
4- Sultan Çikolatalı Antep Fıstıklı Lokum
5- Sultan Haşhaşlı Lokum
6-Sultan Hurmalı Lokum
7- Sultan Hurmalı Antep Fıstıklı Lokum
8- Sultan Kadayıflı Manda Kaymaklı Lokum
9- Sultan Antep Fıstıklı Lokum
10- Sultan Fındıklı Lokum
11-Klasik Manda Kaymaklı Lokum
12-Klasik Türk Kahveli Çikolatalı Lokum
13- Klasik Antep Fıstıklı Lokum
14- Klasik Fındıklı Lokum
15-Klasik Cevizli Lokum
16- Çifte Kavrulmuş Lokum
Bu lokum çeşitlerinin yanı sıra Afyonkarahisar'da kaymaklı şeker, haşhaşlı lokum ve kaymak dolması (üretiminde kaymak kullanılarak yapılan akide şekerinin geleneksel adı) gibi Afyonkarahisar’a özel lezzetlerin de üretimi yapılmaktadır.
LOKUM ve  SAĞLIK
Lokum doğal ve sağlıklı bir besin kaynağı olup, pek çok yararının olduğu bilinmektedir. Örneğin, proteinli besinler, kullanıldıktan sonra vücutta yakılır ve bunun sonucu üre, ürik asit ve kreatinin gibi atık maddeler açığa çıkar. Tüketilen enerjinin %55 ile %70’i üremik hastalarda karbonhidratlardan karşılanır. Bu maddeler böbrek hastalarında idrarla vücuttan atılamaz ve kanda yükselir. Sade lokum karbonhidrat kaynağı olduğundan, böbrek hastalarınca devamlı tüketilmesi önerilmektedir. Karbonhidratların ve yağların yakılması ile üre gibi zararlı maddeler meydana gelmez. Ancak içermiş olduğu yüksek şekerden dolayı şeker hastaları ve obez bireylerin dikkat etmeleri gerekmektedir.

LOKUM VE TÜRK KÜLTÜRÜ
Tatlı yiyecekler Türk gıda kültürü içinde önemli bir yere sahiptir. Lokumun ise Türk kültüründe birçok özel anlamı var. Misafire “hoş geldin” anlamında ikram edildiği gibi yeni ev alan ya da yeni çocuğu olanlara da götürülmesi adet; arife günü ve kandillerde dağıtılması ise sevaptır. Günümüzde batı kültürünün etkisiyle yerini çikolata almış gibi görünse de Türk örf ve adetlerinde lokum kız istemelerde gelin tarafına götürülür, düğünlerde daha sonrasında da nikahlarda misafirlere ikram edilirdi. Türk Kültüründe lokum asırlardır geleneksel Türk kahvesinin buruk aromasını tatlandırmaktadır.





Detay